Η Χίος είναι το πέμπτο μεγαλύτερο σε μέγεθος νησί στην Ελλάδα (904 τετρ.χιλιόμετρα) με μήκος ακτών 213 χιλιόμετρα και πληθυσμό που ζει τόσο στην πόλη και λιμάνι της Χίου όσο και στα 64 χωριά του νησιού. Ακόμη, η Χίος έχει μεγάλη απόδημη κοινότητα σε Λονδίνο και Νέα Υόρκη. Τα κύρια προϊόντα που εξάγει είναι η μαστίχα, το λάδι, τα σύκα και το κρασί ενώ έχει διεθνή φήμη για το μέγεθος και την ποιότητα της ναυτιλίας της. Διοικητικά μαζί με τα νησιά Οινούσσες και Ψαρά αποτελεί τον νομό Χίου, με πληθυσμό που φθάνει τους 53.817 κατοίκους (απογραφή 2005). Πρωτεύουσα του νομού είναι η πόλη της Χίου, που λέγεται και Χώρα. Η Χίος είναι ένα νησί που σε κάθε βήμα σε ξαφνιάζει ευχάριστα. Η Χιακή γη, εύφορη και ιδιαίτερη σε κάθε της γωνιά, με μεγάλες μορφολογικές διαφορές ανάμεσα στην κεντρική, βόρεια και νότια πλευρά, έδωσε τη δυνατότητα στους κατοίκους της να δημιουργήσουν διαφορετικές συνθήκες διαβίωσης ακόμα και από χωριό σε χωριό. Έτσι σε κάθε χωριό και σε αποστάσεις όχι πολύ μακρινές μεταξύ τους, ανάλογα με τη μορφολογία του εδάφους, το κλίμα και την απόσταση από τη θάλασσα, συναντάμε διαφορετικές καλλιέργειες, διαφορετικές κατοικίες, διαφορετική αρχιτεκτονική, διαφορετικό γλωσσικό ιδίωμα, ακόμα και διαφορετικούς χορούς και έθιμα. Στο κέντρο της ανατολικής πλευράς, με θέα τα μικρασιατικά παράλια, είναι χτισμένη η πόλη της Χίου, Χώρα για τους ντόπιους, με 30.000 μόνιμους κατοίκους. Η ιστορία της πόλης ξεπερνά τα 3000 χρόνια και στην μακροχρόνια αυτή περίοδο, γνώρισε περιόδους ακμής και παρακμής και δέχθηκε επιρροές από πολλούς κατακτητές. Με όποιο τρόπο κι αν φτάσετε στο νησί θα περάσετε από την πόλη αφού στα όρια της, εκτός από το λιμάνι, βρίσκεται και ο εθνικός αερολιμένας Χίου. Το φρούριο της πόλης ανάγεται στα τέλη του 10ου αιώνα και κατοικείται από τότε μέχρι τις μέρες μας. Η πόλη της Χίου αντίθετα από άλλες επαρχιακές πόλεις, είναι γεμάτη ζωντάνια και είναι ενδιαφέρουσα και ελκυστική, όλες τις εποχές του χρόνου. Σε απόσταση 12 χιλιομέτρων από το κέντρο της πόλης βρίσκεται το Μοναστήρι της Νέας Μονής που χρονολογείται στα 1042 μ.Χ. και ανακηρύχθηκε το 1990 ως μνημείο της Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.Ο ξακουστός Κάμπος με τα περιβόλια του - σε αυτόν άλλωστε οφείλεται ο χαρακτηρισμός «μυροβόλος» που δόθηκε στο νησί- απλώνεται νότια της πόλης και χαρακτηρίζεται από ένα ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό στυλ. Μεγάλα αυτόνομα κτήματα και εντυπωσιακά γενοβέζικα αρχοντικά. Βοτσαλωτές αυλές με περίτεχνες στέρνες και ολάνθιστους κήπους. Αναμφισβήτητα ο μεσαιωνικός χαρακτήρας του νησιού είναι αυτός που υπερτερεί και εντυπωσιάζει. Δείγματα του μεσαίωνα συναντάμε διάσπαρτα σε όλο το νησί. Η νότια Χίος καλύπτεται από Μαστιχόδεντρα ή Σκίνους για τους ντόπιους. Φυτό που για άγνωστο λόγο, χαρίζει το μαγικό καρπό του, σε τούτο και μόνο, ευλογημένο κομμάτι της γης σε ολόκληρο τον πλανήτη. Η Μαστίχα λόγω της μοναδικότητας της αλλά και των «μαγικών» ιδιοτήτων της, που έκανε τη Χίο ξακουστή από την αρχαιότητα, διαδραμάτισε και εξακολουθεί να διαδραματίζει πρωταρχικό ρόλο στην οικονομική και κοινωνική του ιστορία του τόπου.
Πηγές: wikipedia.org, chios.gr
Το όνομα της Χίου πιθανόν προέρχεται από την κόρη του Οινοπίοντα, Χίων, σύμφωνα όμως με μια άλλη εκδοχή πρώτοι άποικοι του νησιού ήταν οι Πελασγοί. Αυτό αποδεικνύει για πολλούς και τις πολλές περιοχές του νησιού που φέρουν το όνομα τους. Σύμφωνα με μια τελευταία εκδοχή, το όνομα του νησιού προέρχεται από τους Σύρους, στην γλώσσα των οποίων σημαίνει μαστίχα. Στο νησί κατά καιρούς δόθηκαν και άλλα ονόματα, όπως Πιτυούσα, Αιθαλία, Μακρίς και Μαυρονήσι. Οι ανασκαφές που έχουν πραγματοποιηθεί σε διάφορα μέρη του νησιού, όπως ο Εμπορειός και το Άγιο Γάλας από Βρετανούς άλλα και Έλληνες αρχαιολόγους, έχουν αποδείξει πως η Χίος ήταν κατοικήσιμη το λιγότερο από την Νεολιθική περίοδο και την εποχή του χαλκού (6000-2000 π.Χ.). Σύμφωνα με την παράδοση, ο πρώτος κάτοικος και βασιλιάς του νησιού ήταν ο Οινοπίων, γιος του Διόνυσου και της Αριάδνης, ο οποίος ήρθε από την Κρήτη το 1500 π.Χ. στο νοτιότερο άκρο της Χίου και έμαθε στους κατοίκους του νησιού το εμπόριο, τη θάλασσα και το πως να καλλιεργούν τα αμπέλια. Ο πληθυσμός της Χίου αυξήθηκε πάνω από τους 120.000 κατοίκους κατά τον 5ο με 4ο αιώνα π.Χ. ενώ οι πλειοψηφία αυτών έμενε μάλλον στο κεντρική πόλη της Χίου. Ο Φοινικίδης γράφει ότι το νησί κατακτήθηκε από τους Λέλεγες, πρωτόγονους Έλληνες υπόδουλους των Μινώων, οι οποίοι απελάθηκαν από τον βασιλιά Έκτορα. Η έναρξη του ιωνικού αποικισμού συμπίπτει με την καταστροφή του μυκηναϊκού. Γύρω στο 1100-1000 π.Χ. το νησί κατακτάται από τους Ίωνες οι οποίοι κατάγονταν από τη Βοιωτία, οπότε και η Χίος αρχίζει να διαδραματίζει σημαντικό ιστορικό ρόλο. Εκτός της Χίου, οι Ίωνες είχαν κατακτήσει τη Σάμο και άλλες δέκα 10 πόλεις της Μικράς Ασίας, ιδρύοντας έτσι την Δωδεκάπολη των Ιώνων. Σύντομα, οι πόλεις που είχαν κατακτηθεί από τους Ίωνες είχαν δημιουργήσει μια ομοσπονδία ενώ είχαν και σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη του Ελληνικού πολιτισμού. Η Χίος αναπτύχθηκε σε μια από τις σημαντικότερες πόλεις των αρχαίων χρόνων, με πληθυσμό 60-80.000 κατοίκους και ταυτόχρονα σε μια μεγάλη ναυτική δύναμη. Είναι χαρακτηριστικό πως έχουν βρεθεί χιώτικοι αμφορείς σε κάποια σημεία της Ρωσίας άλλα και της Βόρειας Αιγύπτου. Η Χίος εξελίχθηκε σε ένα από τα μεγαλύτερα σημεία εξαγωγής κρασιού, τον επονομαζόμενο Αριούσιο οίνο, ο οποίος ήταν γνωστός για την εξαιρετική του ποιότητα άλλα και για το ότι ήταν ένα από τα πιο ακριβά κρασιά της Ελλάδας εκείνη την εποχή. Το πολίτευμα που υπήρχε κατά την Ιωνική κυριαρχία θεωρείται δημοκρατία στα πρώτα βήματα της. Η περίοδος αυτή έφτασε στο τέλος της όταν η Χίος κατακτήθηκε από τους Πέρσες το 493 π.Χ., μετά από την αποτυχημένη αντίσταση που προέβαλαν οι Χιώτες. Οι Πέρσες κατέστρεψαν τους αμπελώνες του νησιού, έκαναν καταστροφές, ενώ έστειλαν και πολλούς αιχμαλώτους στον Πέρση βασιλιά. Το 479 π.Χ. οι Χιώτες επαναστάτησαν και μετά την μάχη της Μυκάλης απέκτησαν την ανεξαρτησία τους, ενώ συμμετείχαν και στην Αθηναϊκή Συμμαχία. Οι Χιώτες ξανάχτισαν την πόλη και παρουσίασαν μεγάλη πρόοδο στην ναυτιλία, το εμπόριο, την βιομηχανία και την παραγωγή κρασιού. Το νησί απέκτησε πλούτο ο οποίος οδήγησε σε ανέσεις για τους κατοίκους. Χαρακτηριστικά αυτής της εποχής είναι οι φράσεις χιώτικη χαρά και χιώτικη ζωή. Οι Χιώτες συμμάχησαν με τους Ρωμαίους και αρχικά απολάμβαναν κάποια προνόμια. Οι Ρωμαίοι όμως με το πέρασμα των χρόνων αφαίρεσαν πολλά έργα τέχνης από το νησί, ενώ επακολούθησαν και κάποιοι καταστρεπτικοί σεισμοί. Μετά την πτώση της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας και την εξάπλωση του Χριστιανισμού, η Χίος ήταν για πολλούς αιώνες υπό την διακυβέρνηση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, εκτός από κάποιες σύντομες χρονικές περιόδους που λεηλατήθηκε από τους Σαρακηνούς. Όταν η Βυζαντινή αυτοκρατορία ξαναπήρε τον έλεγχο της Χίου, αναγνώρισε την σημαντική στρατηγική θέση του νησιού. Έτσι, ξεκίνησε η οχύρωση της τον 11ο αιώνα και η κατασκευή του Κάστρου της Χίου. Το 1042 μ.Χ., ο Αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Μονομάχος ξεκίνησε το κτίσιμο της Νέας Μονής στο σημείο που είχε βρεθεί η εικόνα της Παρθένου. Μετά από μια σειρά επιδρομών, όπως αυτή των Ενετών, η Χίος καταλαμβάνεται από τους Γενουάτες το 1346, οι οποίοι ήταν μια ανερχόμενη δύναμη. Για δύο ολόκληρους αιώνες το νησί παρουσίαζε πρόοδο. Οι Γενουάτες, αν και καταπίεζαν τους ντόπιους, οργάνωσαν το εμπόριο μαστίχας και έφεραν στη Χίο τη καλλιέργεια εσπεριδοειδών, ενώ οι Γενουάτες κατάφεραν να κρατήσουν τους Τούρκους μακριά από τη Χίο μέχρι το 1566, οπότε και οι Τούρκοι κατακτούν το νησί. Οι καταπίεση του λαού συνεχίζεται, αλλά οι νησιώτες κρατούν τα προνόμια τους χάρη στη παραγωγή μαστίχας. Κατά την τουρκοκρατία, υπήρξε σφαγή των νησιωτών μετά από μια εξέγερση το 1822, η οποία έχει απεικονιστεί από τον Ευγένιο Ντελακρουά. Ο τουρκικός στόλος έκαιγε και κατέστρεφε τα πάντα για 40 μέρες, προσπαθώντας να παραδειγματίσει τους υπόλοιπους Έλληνες.Μερικα στοιχεια απο το ιστορικο της μεγαλυτερης σφαγης που εχει καταγραφη ποτε σε Ελληνικο εδαφος ειναι:1)Απριλης 1821 καταφθανει ο Ναυαρχος Τομπαζης με στολο 26 πλοιων για να απελευθερωση το νησί. Στην ιστορία έχει μείνει η καταστροφή της τουρκικής ναυαρχίδας από τον Κανάρη. Λίγοι Χιώτες επέζησαν της λεηλασίας και έκαναν προσπάθεια να ξαναχτίσουν το νησί το 1832. Τελικά η Χίος ελευθερώθηκε το 1912 και έγινε κομμάτι της ανεξάρτητης Ελλάδας. Κατά το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο οι Χιώτες πολέμησαν κατά των Γερμανών ενώ το νησί απελευθερώθηκε μαζί με την υπόλοιπη Ελλάδα το 1944.